Galerie handlowe w Warszawie

Złote Tarasy

Szklany dach pokrywający galerię handlową stał się od początku powstania wizytówką tego miejsca i ważnym punktem w panoramie miasta. Projekt całości wykonała kalifornijska pracownia Jerde Partnership. Polski oddział firmy Arup opracował projekt konstrukcji a Tebodin pozostałe instalacje.

Przygotowania do budowy zajęły 6 lat, rozpoczęła się pod koniec 2002 r. a jej realizacja pochłonęła 1,5 miliarda złotych. Obecnie zarządcą jest Unibail-Rodamco.

Nazwę utworzono od ulicy Złotej, przy której położone jest wejście do kompleksu oraz tarasów zajmujących wnętrze budynku.

Kompleks stanowi kilka połączonych ze sobą części. Od strony alei Jana Pawła II położony jest „Multikino Złote Tarasy”, wzdłuż ulicy Złotej ciągną się dwa budynki biurowe a od strony ulicy Emilii Plater wieżowiec mierzący 105 m wysokości. Centralna część przykryta jest wielkim szklanym dachem, pod którym mieszczą się galerie handlowe i restauracje umiejscowiona na tarasach.

Mieści się tutaj pierwszy w Polsce lokal sieci Hard Rock Cafe, bardziej popularnej dzięki specyficznej atmosferze niż jedzeniu. Restauracje zbierają muzyczne pamiątki, kupują je także na aukcjach na całym świecie, sieć jest największym posiadaczem tego typu kolekcji.

Zwyczaj ten zapoczątkował Eric Clapton w 1979 r., wręczając nie podpisaną gitarę Feder pierwszej restauracji sieci w londyńskim Hyde Park Corner.

Pete Towsend, gitarzysta słynnego angielskiego zespołu rockowego The Who podarował restauracji swoją gitarę z dopiskiem: „Moja jest równie dobra jak jego”. W warszawskiej Hard Rock Cafe mieści się profesjonalne studio radiowe, transmitujące na żywo.

Reaktywowano tutaj Jazz Club Akwarium, pierwszy w Polsce klub jazzowy, założony w 1970 r. przy ul. Emilii Plater 49. Wyburzony w 2000 r. pod budowę Hotelu Intercontinental, został przeniesiony i otworzony ponownie w 2007 r. na terenie Złotych Tarasów.

Centrum ma całkowitą powierzchnię 225 000 m², z czego dużą część zajmuje kino, supermarket spożywczy, galerie handlowe, restauracje i kawiarnie, centra rozrywkowe i biura. Podziemny parking może pomieścić 1700 samochodów. W części handlowej znajduje się 200 sklepów różnych marek.

Na ich terenie telewizja TVN umiejscowiła swoje Studio Złote Tarasy, program nadawany jesienią 2007 r. Prowadzili go Ewa Drzyzga i Mateusz Kirsten oraz Martyna Wojciechowska i Marcin Sawicki. Również Szymon Hołownia realizuje tutaj program Między sklepami.

Uniwersam Grochów

Pierwszym w stolicy dzielnicowym centrum handlowo-usługowym, przodkiem dzisiejszych galerii, był Uniwersam wybudowany w dzielnicy Praga Południe. Stanął przy ulicy Grochowskiej 207.

Został otwarty w sierpniu 1977 r. jako nowoczesny kompleks handlowo-usługowy. Na trzech kondygnacjach znajdował się magasam (przodek dzisiejszych dyskontów) z artykułami spożywczymi, bar szybkiej obsługi, oddziały Narodowego Banku Polskiego i PKO. Oprócz nich, także pralnia chemiczna, firma fotograficzna Polifoto, oddział Zjednoczonego Przemysłu Zmechanizowanego Sprzętu Domowego, zwanego Predom (1974-1981), punkt Toto-Lotka kwiaciarnię, sklep Warmetu i jedyne źródło prasy w tych czasach – kiosk „Ruchu”, kojarzący się niezmiennie z dawnym systemem.

Na pierwszym piętrze mieściła się kawiarnia z dyskoteką, restauracja z barem i salą bankietową, salon fryzjerski, zegarmistrz, dział odszkodowań PZU i spółdzielnia krawiecko-kuśnierska.

W podziemiach mieściły się magazyny, urządzenia klimatyzacyjno-wentylacyjne i stacja uzdatniania wody. Centrum stanowiło przedmiot dumy władz, stąd bardziej dbano o jego zaopatrzenie w czasach ogólnych braków na półkach sklepowych. W czasach jego budowy kraj cierpiał także na deficyt budulca, Uniwersam powstał z kiepskich materiałów budowlanych, co fatalnie odbiło się na jego kondycji, jednak od początku swojego istnienia nie był remontowany.

Obecnie miejsce to prawie się nie zmieniło, przybyło jedynie reklam i neonów. Jak dawniej znajduje się tutaj punkt PKO SA, tym razem w postaci bankomatu, parter zajmuje ogromny sam spożywczy, piętro dział AGD i kosmetyczny. Chociaż nowoczesne centra handlowe są coraz popularniejsze, wielu mieszkańców stolicy pozostała wierna starym halom i domom targowym, pamiętającym czasy PRL.

W 2009 r. teren Uniwersam kupił Dom Development. Inwestor planuje rozbiórkę podstarzałego domu handlowego i budowę olbrzymiego budynku mieszkalnego. Wydaje się że nic nie jest już w stanie powstrzymać przebudowy okolic Wiatracznej. Miasto planuje stworzenie pod rondem drugiego tunelu i stacji metra. Na działce pomiędzy rondem a ulicą Kobielską powstanie Galeria Wiatraczna o powierzchni 20 000 m², z czego 7 000 m² zajmie galeria handlowa umiejscowiona na parterze i pierwszym piętrze. Jeden z narożników ma zająć bank, a w podziemiach powstanie rozległy parking, skąd będzie można przejść na peron metra.

Marywil, historyczne „centrum handlowe”

Królowa Maria Kazimiera (1641-1716) znana lepiej dzięki wspaniałym listom swojego męża, Jana III Sobieskiego, jako Marysieńka, była margrabianką francuską z rodu de la Grange d’Arquien.

Aby uczcić wojenne sukcesy swojego męża zleciła architektowi Tylmanowi z Gameran wystawienie „centrum handlowego” na miejscu zniszczonej podczas najazdu szwedzkiego Żupy Solnej.

Pięciokątny budynek zawierający głównie sklepy i mieszkania dla kupców, powstał w latach 1696-1697. W jego skład wchodziła także kaplica Matki Boskiej Zwycięskiej.

Znajdował się mniej więcej na terenie obecnego skrzyżowania ulic Wierzbowej i Niecałej, ciągnąc się do Senatorskiej. W XVII wieku na terenie tym znajdowały się okazałe rezydencje otoczone rozległymi ogrodami. W rogu ulic Senatorskiej i Wierzbowej znajdował się dwór starosty kałuskiego, Jana Zamoyskiego. Na sąsiednich parcelach stały pałace sekretarza królewskiego Filipa Lipskiego, Pawła Działyńskiego i Stanisława Warszyckiego, wojewody mazowieckiego.

Tłumnie przybywający do stolicy kupcy zagraniczni, nie mieli miejsca do eksponowania i magazynowania swoich towarów, brakowało miejsc noclegowych. Na terenie odkupionym od Zamoyskich, królowa postanowiła wystawić budynek, który rozwiązałby te problemy. Marywil posiadał trzy kondygnacje przykryte dwuspadowym dachem, w przyziemiu od strony dziedzińca znajdowały się arkadowe podcienia a cała fasada posiadała aż 53 osie. Część przydzielona kupcom składała się z lokalu sklepowego, mieszkania na pierwszym piętrze oraz piwnicy na towary.

Wkrótce budowlę zaczęto rozbudowywać, aby mógł pomieścić dwór królowej, do części południowej dostawiono dwa budynki czterokondygnacyjne (od wschodu i zachodu). Wieżyczki stanowiły nie tylko ozdobę – z ich okien rozciągał się piękny widok na miasto i ogród marywilski.

W 1738 r. stał się własnością Andrzeja Stanisława Załuskiego, który złożył tutaj wraz z bratem Józefem, ogromny księgozbiór, przeniesiony następnie do pałacu Daniłowiczowskiego – Biblioteki Załuskich.

Odkupiony przez Antoninę Zamoyską, od 1745 r. Marywil stał się schronieniem dla Panien Kanoniczek. W latach 1817-1821 siostry zleciły przebudowę skrzydła wschodniego słynnemu architektowi Chrystianowi Piotrowi Aigner. Były to jednak ostatnie lata tego kompleksu, w 1825 r. w związku z budową Teatru Wielkiego został rozebrany.